وبلاگ
ساکارز
Sucrose یا ساکارز، رایج‌ترین دی‌ساکارید طبیعی و همان ماده‌ای است که در زندگی روزمره با نام «شکر» یا «قند» می‌شناسیم. با فرمول C₁₂H₂₂O₁₁ و شماره CAS 57-50-1، این ماده فراتر از یک شیرین‌کننده است و در صنایع دارویی، بیوتکنولوژی، آزمایشگاهی و غذایی نقش‌های فنی مهمی دارد. در این مقاله مشخصات شیمیایی، خواص، کاربردها، گریدها، نکات خرید و نگهداری Sucrose را بررسی می‌کنیم. برای مشاهده و استعلام محصول می‌توانید صفحه Sucrose در روی سا را ببینید.
Sucrose چیست؟
Sucrose یک دی‌ساکارید است؛ یعنی مولکول آن از اتصال دو قند ساده ساخته شده است: یک واحد گلوکز و یک واحد فروکتوز. این دو واحد از طریق پیوند گلیکوزیدی به هم متصل‌اند و برخلاف بسیاری از قندها، هر دو گروه آنومری آن در پیوند شرکت دارند. به همین دلیل Sucrose یک قند غیرکاهنده (Non-reducing) به‌شمار می‌آید و در آزمون‌هایی که قندهای کاهنده را نشان می‌دهند، پاسخ مستقیم نمی‌دهد.
منبع تجاری اصلی Sucrose، نیشکر و چغندرقند است. گیاهان این ماده را در فرایند فتوسنتز می‌سازند و به‌عنوان شکل اصلی انتقال و ذخیره انرژی به کار می‌برند. در بازار مواد شیمیایی، Sucrose با نام‌های Saccharose، Cane sugar، Table sugar و D-Sucrose هم عرضه می‌شود و محصولات آن بسته به خلوص و گرید، از شکر خوراکی تا گرید دارویی و زیست‌شناسی مولکولی متفاوت‌اند.
برای شرکت‌های دارویی و آزمایشگاه‌ها، «Sucrose» فقط یک نام عمومی نیست. گرید، خلوص و مستندات سازنده تعیین می‌کنند که این ماده برای تولید دارو، تهیه فرآورده‌های بیولوژیک یا مصرف آزمایشگاهی مناسب است یا نه.
مشخصات شیمیایی Sucrose
اطلاعات هویتی این ترکیب در پایگاه‌هایی مانند PubChem و CAS Common Chemistry ثبت شده است. جدول زیر مهم‌ترین مشخصات Sucrose را نشان می‌دهد.
| مشخصه | اطلاعات |
|---|---|
| نام انگلیسی | Sucrose |
| نام فارسی | ساکارز (شکر، قند) |
| نام‌های رایج | Saccharose, Cane sugar, Table sugar, D-Sucrose |
| شماره CAS | 57-50-1 |
| فرمول مولکولی | C₁₂H₂₂O₁₁ |
| جرم مولی | 342.30 g/mol |
| شناسه PubChem | CID 5988 |
| شناسه ChEBI | CHEBI:17992 |
| ظاهر | بلور یا پودر سفید و بی‌بو |
| نقطه ذوب | حدود ۱۸۶ تا ۱۹۰ درجه سانتی‌گراد (همراه با تجزیه) |
| حلالیت | بسیار محلول در آب |
توجه: این مشخصات برای شناسایی اولیه ماده مناسب‌اند. هنگام سفارش، شماره CAS و نام کامل را با دیتاشیت و گواهی آنالیز (COA) همان بچ تطبیق دهید.
خواص فیزیکی و شیمیایی Sucrose
حلالیت و پایداری Sucrose
Sucrose در آب به‌خوبی حل می‌شود و محلول‌های غلیظ آن ویسکوزیته و چگالی بالایی دارند؛ ویژگی‌ای که آن را برای شربت‌ها، محلول‌های اسمزی و گرادیان چگالی مفید می‌کند. محلول آبی آن معمولاً خنثی است و در مشخصات برخی گریدهای دارویی، pH محلول در بازه ۶٫۵ تا ۷٫۵ گزارش می‌شود. در حالت جامد، Sucrose خالص در شرایط معمول پایدار است، اما حرارت زیاد باعث تجزیه و کاراملی‌شدن آن می‌شود.
هیدرولیز و واکنش وارونگی
وارونگی Sucrose در محیط اسیدی
در حضور اسید یا آنزیم اینورتاز و در اثر حرارت، پیوند گلیکوزیدی Sucrose شکسته می‌شود و مخلوط مساوی گلوکز و فروکتوز به‌دست می‌آید که «قند اینورت» نام دارد. این تغییر روی شیرینی، چرخش نوری و رفتار بلورینگی محلول اثر می‌گذارد. بنابراین در فرمولاسیون‌های مایع، کنترل pH و دما برای حفظ پایداری Sucrose اهمیت دارد.
تفاوت Sucrose با گلوکز و فروکتوز
گلوکز و فروکتوز قندهای ساده (مونوساکارید) هستند و Sucrose از ترکیب آن‌ها ساخته می‌شود. به همین دلیل جرم مولی، رفتار شیمیایی و کاربرد آن‌ها یکسان نیست و جایگزین‌کردنشان بدون ارزیابی فنی درست نیست.
| ویژگی | Sucrose | D-Glucose | D-Fructose |
|---|---|---|---|
| نوع قند | دی‌ساکارید | مونوساکارید | مونوساکارید |
| شماره CAS | 57-50-1 | 50-99-7 | 57-48-7 |
| فرمول | C₁₂H₂₂O₁₁ | C₆H₁₂O₆ | C₆H₁₂O₆ |
| جرم مولی | 342.30 | 180.16 | 180.16 |
| قند کاهنده | خیر | بله | بله |
کاربردهای Sucrose
کاربرد Sucrose به گرید، خلوص و مستندات سازنده بستگی دارد. در ادامه مهم‌ترین حوزه‌های مصرف را مرور می‌کنیم.
صنایع دارویی
در داروسازی، Sucrose به‌عنوان یک اکسیپینت (ماده کمکی) شناخته می‌شود و در چند نقش به کار می‌رود.
نقش Sucrose در شربت‌ها و داروهای خوراکی
Sucrose در داروهای مایع خوراکی به‌عنوان شیرین‌کننده، افزایش‌دهنده ویسکوزیته و ماده پایه شربت استفاده می‌شود. محلول‌های غلیظ آن همچنین می‌توانند به حفظ پایداری میکروبی برخی فرآورده‌ها کمک کنند.
Sucrose در قرص و پوشش‌دهی
در قرص‌سازی، از Sucrose به‌عنوان پرکننده، چسبنده و همچنین در پوشش‌دهی قندی (Sugar coating) استفاده می‌شود. گرید مورد استفاده باید با فارماکوپه مرتبط، مانند USP-NF یا Ph. Eur.، تطبیق داشته باشد.
فرآورده‌های بیولوژیک و بیوتکنولوژی
Sucrose به‌عنوان پایدارکننده پروتئین‌ها
در فرمولاسیون برخی فرآورده‌های بیولوژیک و خشک‌شده انجمادی (لیوفیلیزه)، Sucrose به‌عنوان قند محافظ و پایدارکننده برای حفظ ساختار پروتئین‌ها در برابر تنش‌های انجماد و خشک‌شدن به کار می‌رود. انتخاب غلظت و گرید باید بر اساس مطالعات پایداری همان فرمولاسیون انجام شود.
آزمایشگاه و تحقیقات
در آزمایشگاه‌ها، Sucrose برای تهیه گرادیان چگالی در سانتریفیوژ، محلول‌های اسمزی و محیط‌های کشت (به‌عنوان منبع کربن) مصرف می‌شود. گریدهای مخصوص زیست‌شناسی مولکولی و بیوراکتیو (Ultrapure Bioreagent) برای کارهای حساس عرضه می‌شوند و باید با پروتکل آزمایش تطبیق داده شوند.
صنایع غذایی و نوشیدنی
در صنعت غذا، Sucrose علاوه بر شیرین‌کنندگی، در بافت، نگهداری، رنگ و طعم محصولات نقش دارد. استفاده در فرآورده‌های خوراکی باید با گرید غذایی (FCC) و مقررات کشور مقصد سازگار باشد.
گریدها و معیارهای کیفی Sucrose
گریدهای رایج Sucrose شامل دارویی (USP-NF، EP، BP، JP)، غذایی (FCC)، تحلیلی (ACS)، زیست‌شناسی مولکولی و صنعتی است. گریدها را نباید بدون بررسی مدارک معادل فرض کرد. به‌عنوان نمونه، در مشخصات یک گرید چندفارماکوپه‌ای، افت وزنی در خشک‌کردن حداکثر ۰٫۱ درصد و باقی‌مانده سوزاندن حداکثر ۰٫۰۵ درصد ذکر شده است؛ اما مقادیر و روش‌های دقیق باید از COA همان محصول تأیید شوند.
در گواهی آنالیز Sucrose معمولاً این پارامترها بررسی می‌شوند:
- هویت و چرخش نوری ویژه (Specific rotation)
- افت وزنی در خشک‌کردن (رطوبت)
- باقی‌مانده سوزاندن (خاکستر سولفاته)
- قندهای کاهنده و قندهای وارونه
- رنگ و شفافیت محلول
- فلزات سنگین و ناخالصی‌های معدنی
- دی‌اکسید گوگرد (سولفیت) و حدود میکروبی، در صورت الزام گرید
نکته مهم: عنوان «گرید دارویی» یا «گرید غذایی» روی برگه فروش، بدون مستندات رسمی سازنده، اثبات‌کننده انطباق نیست.
نگهداری Sucrose
Sucrose خالص پایدار است، اما در محیط مرطوب رطوبت جذب می‌کند و کلوخه می‌شود، و در گرمای زیاد ممکن است تغییر رنگ یا ذوب سطحی رخ دهد. شرایط دقیق نگهداری و عمر مفید را از مستندات همان سازنده بگیرید؛ برخی تأمین‌کنندگان برای گریدهای دارویی، دمای نگهداری و مدت ماندگاری مشخصی اعلام می‌کنند. به‌طور عمومی:
- ماده را در بسته‌بندی اصلی و کاملاً دربسته نگه دارید.
- از رطوبت، گرمای مستقیم و بوهای تند دور نگه دارید.
- پس از هر بار برداشت، درپوش را سریع ببندید.
- تاریخ تولید، انقضا یا بازآزمایی را با COA تطبیق دهید.
راهنمای خرید Sucrose
در خرید سازمانی Sucrose، تنها مقایسه قیمت هر کیلوگرم کافی نیست. موارد زیر را پیش از سفارش بررسی کنید.
گرید و کاربرد نهایی Sucrose
انتخاب گرید مناسب Sucrose
ابتدا مشخص کنید ماده برای تولید دارو، فرآورده بیولوژیک، آزمایشگاه یا غذا مصرف می‌شود. سپس گرید و استاندارد موردنیاز را اعلام کنید؛ برای نمونه NF/EP/BP برای کاربرد دارویی یا FCC برای غذا.
گواهی آنالیز و برگه ایمنی
COA باید مربوط به همان بچ تحویلی باشد. SDS اختصاصی سازنده را نیز دریافت کنید تا شرایط نگهداری و ایمنی مشخص باشد.
بسته‌بندی و رهگیری
نوع بسته‌بندی، پلمب، شماره بچ، سازنده، کشور مبدأ و تاریخ‌ها را کنترل کنید. قابلیت رهگیری بچ در خریدهای دارویی و غذایی ضروری است.
قیمت و تأمین
قیمت به گرید، خلوص، منشأ (نیشکر یا چغندر)، حجم سفارش و بسته‌بندی بستگی دارد. برای مقایسه درست، از فروشندگان مختلف مشخصات یکسان بخواهید.
نکات ایمنی هنگام کار با Sucrose
Sucrose از نظر سمیت ماده کم‌خطری است، اما رعایت اصول ایمنی همچنان لازم است. نکته مهم این است که پودر ریز و معلق قند، مانند بسیاری از پودرهای آلی، در انبارش و جابه‌جایی حجیم می‌تواند خطر گردوغبار قابل‌اشتعال ایجاد کند. ارزیابی نهایی باید بر اساس SDS سازنده و مقررات محل کار انجام شود.
- از ایجاد ابر گردوغبار و منبع جرقه در محیط کار جلوگیری کنید.
- از ماسک گردوغبار، دستکش و عینک ایمنی مناسب استفاده کنید.
- ماده را از رطوبت و مواد ناسازگار جدا نگه دارید.
- در صورت ریزش، به‌صورت خشک جمع‌آوری و از پخش گردوغبار جلوگیری کنید.
این نکات عمومی هستند و جایگزین ارزیابی ایمنی اختصاصی محصول نیستند. این مقاله توصیه پزشکی یا تغذیه‌ای نیست.
تأمین Sucrose از روی سا
روی سا (Roysa Kala) با رویکرد شبکه کسب‌وکار و بازار تخصصی صنعت دارویی، بر معرفی کالاها و ارتباط شرکت‌ها در زنجیره تأمین تمرکز دارد. اگر به‌دنبال تأمین‌کننده هستید، محصول Sucrose در روی سا را ببینید و هنگام استعلام این اطلاعات را مشخص کنید:
- نام کامل انگلیسی ماده و شماره CAS (57-50-1)
- مقدار موردنیاز و واحد سفارش
- گرید و استاندارد موردنظر (NF، EP، BP، FCC یا تحلیلی)
- سازنده یا کشور مبدأ مورد ترجیح
- مدارک موردنیاز مانند COA و SDS
- زمان تحویل موردنظر
برای استعلام تأمین Sucrose یا مطرح‌کردن نیاز تخصصی خود با روی سا در ارتباط باشید.
تماس با روی سا مشاهده صفحه محصولجمعبندی
Sucrose یک دی‌ساکارید غیرکاهنده با فرمول C₁₂H₂₂O₁₁، شماره CAS برابر 57-50-1 و جرم مولی 342.30 گرم بر مول است. این ماده علاوه بر شیرین‌کنندگی، در دارو، فرآورده‌های بیولوژیک، آزمایشگاه و غذا کاربرد فنی دارد.
برای خرید درست، گرید، استاندارد، COA، SDS، شرایط نگهداری و قابلیت رهگیری بچ باید بررسی شوند. ثبت درخواست دقیق در شبکه‌های B2B به مقایسه بهتر پیشنهادها و کاهش ریسک تأمین کمک می‌کند.
پرسش‌های متداول درباره Sucrose
Sucrose چیست؟
دی‌ساکاریدی از گلوکز و فروکتوز است که با نام ساکارز، شکر یا قند شناخته می‌شود و در دارو، غذا، بیوتکنولوژی و آزمایشگاه مصرف دارد.
شماره CAS ساکارز چیست؟
شماره CAS آن 57-50-1 است. هنگام سفارش، این شماره را با نام کامل و مشخصات سازنده تطبیق دهید.
فرمول و جرم مولی Sucrose چقدر است؟
فرمول مولکولی آن C₁₂H₂₂O₁₁ و جرم مولی آن 342.30 گرم بر مول است.
تفاوت Sucrose با گلوکز چیست؟
گلوکز یک مونوساکارید با جرم مولی 180.16 و Sucrose یک دی‌ساکارید با جرم مولی 342.30 است. Sucrose قند غیرکاهنده است، در حالی که گلوکز کاهنده است.
Sucrose در صنعت دارو چه کاربردی دارد؟
به‌عنوان اکسیپینت در شربت‌ها، قرص‌ها و پوشش قندی و همچنین پایدارکننده در برخی فرمولاسیون‌های بیولوژیک و لیوفیلیزه استفاده می‌شود.
برای خرید Sucrose چه مدارکی لازم است؟
COA همان بچ، SDS، مشخصات سازنده، گرید و استاندارد، شماره بچ، تاریخ‌ها و اطلاعات رهگیری مهم‌ترین مدارک هستند.
چگونه Sucrose را استعلام کنیم؟
نام کامل، شماره CAS، مقدار، گرید و مدارک موردنیاز را مشخص کنید و از طریق صفحه تماس با روی سا درخواست خود را ثبت کنید.
